Persbericht
RVZ en RMO adviseren kabinet over zorgarbeid in de toekomst
Zoetermeer/Den Haag - De vraag naar zorg neemt in de komende twintig jaar beduidend toe en de aard van die vraag verandert. Tegelijkertijd neemt het aanbod van zorgarbeid af. De huidige fricties en knelpunten in de zorgsector zullen dus verergeren, tenzij de overheid en de zorgaanbieders op korte termijn ingrijpende maatregelen nemen. Dat staat in het op 9 juni jl. verschenen gezamenlijk advies Zorgarbeid in de toekomst: gevolgen van demografische ontwikkelingen voor de zorg van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) en de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO). De Raden hebben het advies aangeboden aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mevrouw dr. E. Borst-Eilers. Het kabinet heeft om dit advies gevraagd.
De demografische ontwikkelingen hebben een grote invloed op de zorgsector. Zo zal het aantal mensen van boven de 85 tot het jaar 2020 met ruim 100.000 toenemen, mensen die vanwege hun slechter wordende gezondheid een groot beroep zullen doen op voorzieningen en diensten (de formele zorg) en op de hulp van verwanten, vrienden en vrijwilligers (de informele zorg). Er komt echter niet alleen meer vraag naar zorg, ook de aard van die vraag verandert. Mensen zullen meer dan nu het geval is, zelf willen beslissen over de vorm waarin en de tijd waarop zij zorg ontvangen. Verder stelt het groeiend aantal mensen met een andere culturele achtergrond specifieke eisen aan de zorg.
Als de collectieve zorgsector onvoldoende tegemoet kan komen aan die grotere en andere vraag, kan het risico ontstaan dat de minder draagkrachtigen van bepaalde vormen van zorg verstoken blijven, terwijl de meer welgestelden hun hulp zullen inkopen op de vrije markt.
Ook de informele zorg, die door ruim een miljoen familie, vrienden en vrijwilligers wordt gegeven, staat onder druk. Doordat de thuiszorg kampt met tekorten, vormt de informele zorg in toenemende mate de buffer tussen zorgbehoevenden en de professionele hulpverlening.
De twee Raden zijn van mening dat de overheid de zorgsector in staat moet stellen op deze ontwikkelingen in te spelen. Zij doen daartoe een reeks aanbevelingen.
Modernisering van de bestuurlijke verhoudingen In de eerste plaats richten die zich op de modernisering van de bestuurlijke verhoudingen tussen overheid en veldpartijen. Evenwichtige bestuurlijke verhoudingen vormen het fundament voor een goed werkende arbeidsmarkt. De modernisering houdt in dat de zorgsector binnen de door de overheid gegeven kaders een integrale verantwoordelijkheid krijgt voor het zorgvolume, de arbeidsvoorwaarden en het arbeidsmarktbeleid. Overheid en veldpartijen dienen daartoe meerjarige sectorale zorgakkoorden af te sluiten. Een onafhankelijk informatiecördinatiepunt moet daarvoor breed geaccepteerde kennis en informatie aanleveren. Maar ook moeten zorgvragers en zorgaanbieders meer mogelijkheden krijgen om te kiezen op welke wijze zij zorg geleverd krijgen.
Flexibilisering van de arbeidsmarkt in de zorgsector De tweede reeks aanbevelingen richt zich op de flexibilisering van de arbeidsmarkt in de zorgsector. In feite is het veld hiervoor verantwoordelijk, maar de overheid kan de flexibilisering stimuleren door dit onderwerp te betrekken bij de onderhandelingen over de integrale zorgakkoorden. Het gaat dan bijvoorbeeld om modern personeelsbeleid, een innovatieve functiestructuur en regionale samenwerking op het gebied van personeelsbeleid. De Raden willen ook dat de overheid arbeidsmarkteffectrapportages laat uitvoeren, waardoor verschuivingen in vraag en aanbod als gevolg van beleidsmaatregelen van de overheid in beeld komen.
Vergroting van het aanbod van formele zorgarbeid De derde reeks aanbevelingen richt zich op de vergroting van het aanbod van formele zorgarbeid. Werken in de zorgsector moet aantrekkelijker worden. Er moeten functies worden gecreëerd die aantrekkelijk zijn voor groepen schoolverlaters die traditioneel niet voor de zorgsector kiezen. Specifieke functies voor verpleegkundigen met zwaardere verantwoordelijkheden moeten ook beter worden gehonoreerd. Verder adviseren de Raden de instroommogelijkheden in de opleidingen geneeskunde te verruimen.
Ondersteuning van de informele zorgarbeid Ten slotte richt een serie aanbevelingen zich op de ondersteuning van informele zorgarbeid. Informele zorg moet op vrijwilligheid gebaseerd blijven, aldus de Raden. Maar de langdurige persoonlijke (lijfgeboden) thuiszorg moet, als de patiënten en zijn naasten dat willen, een taak zijn van de professionele zorg. De Raden adviseren verder de techniek om de zorg te verrichten met kracht te ontwikkelen.
De aanbevelingen zijn gericht op de overheid, maar ook de veldpartijen zullen hun verantwoordelijkheid moeten nemen om in constructief samenspel oplossingen te creëren voor de huidige en toekomstige problemen. De Raden vinden het noodzakelijk dat de overheid het initiatief neemt tot het overleg. Gezien de omvang van de knelpunten is haast geboden.
Voor meer informatie over het advies Zorgarbeid in de toekomst kunt u contact opnemen met mevrouw mr. P. Fontein, directiesecretaris van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, telefoon 079 368 73 11.
Zoetermeer/Den Haag - De vraag naar zorg neemt in de komende twintig jaar beduidend toe en de aard van die vraag verandert. Tegelijkertijd neemt het aanbod van zorgarbeid af. De huidige fricties en knelpunten in de zorgsector zullen dus verergeren, tenzij de overheid en de zorgaanbieders op korte termijn ingrijpende maatregelen nemen. Dat staat in het op 9 juni jl. verschenen gezamenlijk advies Zorgarbeid in de toekomst: gevolgen van demografische ontwikkelingen voor de zorg van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg (RVZ) en de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO). De Raden hebben het advies aangeboden aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, mevrouw dr. E. Borst-Eilers. Het kabinet heeft om dit advies gevraagd.
De demografische ontwikkelingen hebben een grote invloed op de zorgsector. Zo zal het aantal mensen van boven de 85 tot het jaar 2020 met ruim 100.000 toenemen, mensen die vanwege hun slechter wordende gezondheid een groot beroep zullen doen op voorzieningen en diensten (de formele zorg) en op de hulp van verwanten, vrienden en vrijwilligers (de informele zorg). Er komt echter niet alleen meer vraag naar zorg, ook de aard van die vraag verandert. Mensen zullen meer dan nu het geval is, zelf willen beslissen over de vorm waarin en de tijd waarop zij zorg ontvangen. Verder stelt het groeiend aantal mensen met een andere culturele achtergrond specifieke eisen aan de zorg.
Als de collectieve zorgsector onvoldoende tegemoet kan komen aan die grotere en andere vraag, kan het risico ontstaan dat de minder draagkrachtigen van bepaalde vormen van zorg verstoken blijven, terwijl de meer welgestelden hun hulp zullen inkopen op de vrije markt.
Ook de informele zorg, die door ruim een miljoen familie, vrienden en vrijwilligers wordt gegeven, staat onder druk. Doordat de thuiszorg kampt met tekorten, vormt de informele zorg in toenemende mate de buffer tussen zorgbehoevenden en de professionele hulpverlening.
De twee Raden zijn van mening dat de overheid de zorgsector in staat moet stellen op deze ontwikkelingen in te spelen. Zij doen daartoe een reeks aanbevelingen.
Modernisering van de bestuurlijke verhoudingen In de eerste plaats richten die zich op de modernisering van de bestuurlijke verhoudingen tussen overheid en veldpartijen. Evenwichtige bestuurlijke verhoudingen vormen het fundament voor een goed werkende arbeidsmarkt. De modernisering houdt in dat de zorgsector binnen de door de overheid gegeven kaders een integrale verantwoordelijkheid krijgt voor het zorgvolume, de arbeidsvoorwaarden en het arbeidsmarktbeleid. Overheid en veldpartijen dienen daartoe meerjarige sectorale zorgakkoorden af te sluiten. Een onafhankelijk informatiecördinatiepunt moet daarvoor breed geaccepteerde kennis en informatie aanleveren. Maar ook moeten zorgvragers en zorgaanbieders meer mogelijkheden krijgen om te kiezen op welke wijze zij zorg geleverd krijgen.
Flexibilisering van de arbeidsmarkt in de zorgsector De tweede reeks aanbevelingen richt zich op de flexibilisering van de arbeidsmarkt in de zorgsector. In feite is het veld hiervoor verantwoordelijk, maar de overheid kan de flexibilisering stimuleren door dit onderwerp te betrekken bij de onderhandelingen over de integrale zorgakkoorden. Het gaat dan bijvoorbeeld om modern personeelsbeleid, een innovatieve functiestructuur en regionale samenwerking op het gebied van personeelsbeleid. De Raden willen ook dat de overheid arbeidsmarkteffectrapportages laat uitvoeren, waardoor verschuivingen in vraag en aanbod als gevolg van beleidsmaatregelen van de overheid in beeld komen.
Vergroting van het aanbod van formele zorgarbeid De derde reeks aanbevelingen richt zich op de vergroting van het aanbod van formele zorgarbeid. Werken in de zorgsector moet aantrekkelijker worden. Er moeten functies worden gecreëerd die aantrekkelijk zijn voor groepen schoolverlaters die traditioneel niet voor de zorgsector kiezen. Specifieke functies voor verpleegkundigen met zwaardere verantwoordelijkheden moeten ook beter worden gehonoreerd. Verder adviseren de Raden de instroommogelijkheden in de opleidingen geneeskunde te verruimen.
Ondersteuning van de informele zorgarbeid Ten slotte richt een serie aanbevelingen zich op de ondersteuning van informele zorgarbeid. Informele zorg moet op vrijwilligheid gebaseerd blijven, aldus de Raden. Maar de langdurige persoonlijke (lijfgeboden) thuiszorg moet, als de patiënten en zijn naasten dat willen, een taak zijn van de professionele zorg. De Raden adviseren verder de techniek om de zorg te verrichten met kracht te ontwikkelen.
De aanbevelingen zijn gericht op de overheid, maar ook de veldpartijen zullen hun verantwoordelijkheid moeten nemen om in constructief samenspel oplossingen te creëren voor de huidige en toekomstige problemen. De Raden vinden het noodzakelijk dat de overheid het initiatief neemt tot het overleg. Gezien de omvang van de knelpunten is haast geboden.
Voor meer informatie over het advies Zorgarbeid in de toekomst kunt u contact opnemen met mevrouw mr. P. Fontein, directiesecretaris van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg, telefoon 079 368 73 11.
